Con ngồi yên cho mẹ gội nhé…
Mẹ đổ dầu gội ra lòng bàn tay, mùi bồ kết sả chanh thoảng lên — thơm nhẹ, thanh mát, cái thứ mùi mà mẹ không biết diễn tả thế nào cho đúng, chỉ biết rằng mỗi lần ngửi thấy là lòng mẹ lại bồi hồi, như vừa chạm vào một điều gì đó từ rất lâu rồi, từ trước cả khi mẹ biết nhớ.
Ngồi yên đi con, mẹ kể con nghe chuyện này…
Hồi mẹ bằng tuổi con, mỗi chiều thứ Bảy bà ngoại lại gội đầu cho mẹ ngoài sân.
Bà không dùng dầu gội như bây giờ đâu. Bà nấu bồ kết — bỏ vào nồi đất cùng vài cọng sả và mấy miếng vỏ chanh vàng óng, đun trên bếp củi cho đến khi mùi thơm cứ thế mà lan ra, bay khắp góc bếp, thoảng qua hàng rào sang nhà bên cạnh. Bà để nguội, lọc qua cái rổ thưa, rồi mới gội cho mẹ.
Bàn tay bà ráp, da dày vì ruộng vườn mưa nắng — mà sao khi chạm vào đầu mẹ lại nhẹ đến vậy. Bà xoa từng vùng tóc, gỡ từng chỗ rối, không vội, không hối. Bà vừa làm vừa kể chuyện — chuyện con gà mái đẻ trứng, chuyện mấy bụi rau sau nhà lên xanh, chuyện ngày mai đi chợ bà sẽ mua cho mẹ cái này cái kia… Mẹ chẳng nhớ bà kể gì, chỉ nhớ giọng bà — trầm, chậm, ấm như nồi nước bồ kết còn đang chờ nguội trên bếp.
Mẹ ngồi yên mà lòng thấy bình an lạ!
Vậy mà giờ mẹ gội cho con, mùi bồ kết sả chanh này nó cứ dâng lên — và mẹ lại thấy mình đang ngồi ở cái sân gạch đỏ hồi nhỏ đó. Thấy bóng bà đổ dài trên nền sân buổi chiều. Thấy nắng hanh vàng trên mái ngói. Nghe tiếng lá chuối ngoài vườn xào xạc. Thậm chí mẹ còn nghe được cả tiếng bà thở đều sau lưng, tiếng nước róc rách trong cái thau nhôm cũ bà múc từ giếng lên từ sáng sớm.
Người ta nói mùi hương là thứ nhớ lâu nhất, mẹ giờ mới thật sự hiểu. Không phải ảnh, không phải chữ, không phải giọng nói ghi âm lại — mà chính cái mùi bồ kết dịu dịu này nó đưa bà về gần mẹ hơn cả. Gần đến mức mẹ tưởng chỉ cần quay đầu lại là thấy bà đang đứng đó, tóc búi gọn, tạp dề còn dính đất vườn, miệng cười hiền.
Bà ngoại đi đã mấy năm rồi con ơi…
Con còn nhỏ quá, chưa kịp giữ được nhiều ký ức về bà. Mẹ thì khác — mẹ giữ từng cái nhỏ nhất. Giữ cái cách bà quấn tóc mẹ bằng chiếc khăn bông cũ sau khi gội xong. Giữ tiếng bà gọi vọng ra sân “vào nhà đi con, gió tối rồi”. Giữ cả củ khoai bà dúi vào tay mẹ còn nóng hổi, bảo ăn đi rồi bà chải tóc cho.
Ký ức về bà trong mẹ hầu như toàn là những buổi chiều như vậy. Không phải chuyện gì lớn lao. Chỉ là bà và mẹ, cái sân nhỏ, nồi nước bồ kết và mùi thơm cứ vương mãi trong tóc cho đến tận hôm sau. Mẹ không ngờ rằng mình sẽ nhớ mãi những chiều như thế — nhớ đến tận bây giờ, khi mái tóc mẹ đã bắt đầu có sợi bạc, khi chính mẹ đang ngồi gội đầu cho con gái mình.
Thôi cúi đầu xuống cho mẹ xả nước nào con…
Mẹ gội cho con hôm nay, cũng bồ kết, cũng sả, cũng chanh — cũng cái mùi thơm mà bà đã gội cho mẹ ngày xưa. Không biết có phải vì vậy không mà mỗi lần gội đầu cho con, mẹ lại thấy bà đang ở đây đâu đó, ngồi nhìn, mỉm cười.
Có lẽ yêu thương nó không mất đi đâu cả, con ạ. Nó chỉ chuyển sang một dạng khác — thành mùi hương, thành đôi bàn tay, thành buổi chiều mẹ ngồi gội tóc cho con mà mắt cứ cay cay không hiểu vì sao.
Xong rồi, để mẹ lấy khăn cho con.
Mà này — sau này lớn lên, hễ ngửi thấy mùi bồ kết là con nhớ đến mẹ nhé. Như mẹ nhớ bà ngoại vậy đó.!
